Baş Boyun Tümörleri

Baş ve boyun bölgesindeki organlar (dil, gırtlak, yutak, tükürük bezleri, tiroid ve boyun lenf bezleri), hayati fonksiyonlarımızın merkezidir.

Bu bölgelerde gelişen tümörlerin cerrahisi, hem hastalığın onkolojik prensiplere uygun olarak tamamen temizlenmesini hem de konuşma, yutma ve nefes alma gibi hayati fonksiyonların korunmasını gerektiren son derece hassas bir süreçtir. Adana’da hizmet veren Op. Dr. Abdurrahman Bozkurttan, baş ve boyun cerrahisindeki uzmanlığıyla tümörlerin tanı, evreleme ve cerrahi tedavi süreçlerini güncel uluslararası protokollerle yürütmektedir. Baş ve boyun bölgesi, anatomik olarak çok sayıda damar ve sinir ağının geçtiği kompleks bir yapıya sahiptir. Bu nedenle gerçekleştirilecek her türlü müdahale, cerrahi tecrübe ve ileri teknolojik donanım gerektirir. Muayenehanemizde yapılan değerlendirmelerle, hastalığın yayılımı saptanarak kişiye özel, fonksiyon koruyucu tedavi planları oluşturulmaktadır.

Baş ve Boyun Tümörleri Nelerdir ve Hangi Bölgeleri Kapsar?

Baş ve boyun tümörleri terimi, köken aldığı dokuya, hücre tipine ve yerleşim yerine göre farklılık gösteren geniş bir hastalık grubunu kapsar. Erken teşhis edildiğinde başarı şansı en yüksek olan kanser türleri arasında yer alan bu grup, şu başlıklar altında incelenir:

• Gırtlak Kanseri (Larenks Kanseri): En sık görülen baş boyun kanseridir. En tipik belirtisi 2 haftadan uzun süren ses kısıklığıdır. Erken evrede yakalandığında sadece ses teli üzerindeki tümörün temizlenmesi yeterli olabilirken, ileri evrelerde gırtlağın bir kısmının veya tamamının alınması gerekebilir.
• Ağız İçi ve Dil Tümörleri: Dilde, diş etlerinde veya damakta iyileşmeyen yaralar, ağrılı yutkunma ve ağızda açıklanamayan kanamalar ile kendini belli eder. Dilin hareket kabiliyetini korumak cerrahideki temel hedeftir.
• Tükürük Bezi Tümörleri: Kulak önünde (parotis bezi) veya çene altında (submandibular bez) oluşan, genellikle ağrısız ama sert şişliklerdir. Bu cerrahilerde yüz sinirinin (fasiyal sinir) korunması hayati önem taşır.
• Tiroid Kanseri: Boynun ön alt kısmında, yutkunmakla yukarı aşağı hareket eden kitlelerdir. Kadınlarda daha sık görülür ve cerrahi tedavisi sonrası hastalar normal yaşamlarına hızla dönebilirler.
• Yutak (Farenks) Kanseri: Boğazda yabancı cisim takılma hissi, yutma güçlüğü ve tek taraflı kulak ağrısı ile karakterizedir.
• Boyun Kitleleri ve Metastazlar: Bazen boyunda ele gelen bir şişlik, vücudun başka bir bölgesindeki tümörün boyun lenf bezlerine sıçraması (metastaz) sonucu oluşabilir. Bu kitlelerin kaynağının bulunması cerrahi stratejiyi belirler.

Erken Teşhis Hayat Kurtarır: Belirtilere Dikkat!

Baş ve boyun bölgesindeki değişimler genellikle erken dönemde sinyal verir. Aşağıdaki belirtilerden biri 2-3 haftadan uzun sürüyorsa, vakit kaybetmeden uzman bir KBB muayenesi şarttır:

• Geçmeyen ses kısıklığı, ses kalitesinde belirgin değişim veya boğuk ses.
• Boyun bölgesinde ele gelen, ağrısız, sert ve zamanla boyutu büyüyen şişlikler.
• Ağız içinde, dilde, diş etlerinde veya yanak iç yüzeyinde iyileşmeyen beyaz (lökoplaki) veya kırmızı (eritroplaki) renkli yaralar.
• Yutma güçlüğü, gıdaların boğaza takılması hissi veya yutkunurken kulağa vuran ağrı.
• Burun kanaması (özellikle tek taraflı) veya burun tıkanıklığı şikayetinin eklenmesi.
• Açıklanamayan kilo kaybı ve kronik halsizlik hali.

Op. Dr. Abdurrahman Bozkurttan ile Tanı ve Evreleme Süreci

Baş ve boyun cerrahisinde doğru cerrahi strateji, hatasız tanı ve evreleme ile başlar. Adana’daki muayenehanemizde tanı süreci şu ileri adımlarla yönetilir:

• Endoskopik Değerlendirme: Gırtlak, geniz ve yutak bölgesi, yüksek çözünürlüklü fiberoptik kameralar ile milimetrik olarak incelenir. Bu sayede çıplak gözle görülmeyen şüpheli alanlar tespit edilir.
• Radyolojik Görüntüleme: Tümörün derinliğini, çevre dokularla (damarlar, sinirler, kemikler) ilişkisini belirlemek için MR (Emar), BT (Tomografi) veya tüm vücut taraması için PET-BT istenir.
• Biyopsi ve İnce İğne Aspirasyonu: Şüpheli dokulardan veya boyundaki kitlelerden alınan örnekler patolojik incelemeye gönderilir. Tümörün tipi ve agresifliği bu inceleme sonucunda kesinleşir.

Baş ve Boyun Cerrahisi Süreci: Onkolojik Yaklaşım

Tedavi planı; tümörün yerine, biyolojik tipine ve evresine göre multidisipliner bir yaklaşımla, kişiye özel hazırlanır. Op. Dr. Abdurrahman Bozkurttan, cerrahi süreçte şu temel prensipleri uygular:

• Onkolojik Cerrahi Prensipleri: Temel amaç, tümörlü dokunun etrafındaki sağlam doku sınırı (cerrahi sınır) ile birlikte tamamen çıkarılmasıdır. Bu, hastalığın nüksetmemesi için en önemli adımdır.
• Fonksiyon Koruyucu Cerrahi: Tümör temizlenirken hastanın konuşma, yutma ve tat alma fonksiyonlarını maksimum düzeyde korumak için mikro-cerrahi yöntemlerden yararlanılır.
• Boyun Diseksiyonu: Baş ve boyun kanserleri lenf yoluyla yayılma eğilimindedir. Eğer yayılma riski varsa veya lenf bezlerinde tutulum saptanmışsa, boyundaki lenf nodlarının temizlenmesi işlemi olan boyun diseksiyonu cerrahiye eklenir.
• Rekonstrüksiyon (Onarım) Cerrahisi: Geniş çaplı tümörlerin çıkarılması sonrası oluşan doku kayıpları, vücudun başka bölgelerinden alınan dokularla (flep cerrahisi) onarılarak hem estetik hem de fonksiyonel bütünlük (konuşma ve yutma desteği) sağlanır.

Ameliyat Sonrası Takip ve Destek

Baş ve boyun tümörlerinde cerrahi, tedavinin genellikle ilk ve en önemli adımıdır. Ancak süreç cerrahiyle bitmez:

• Patoloji Sonuçlarının Analizi: Ameliyatla çıkarılan parçaların detaylı patoloji raporu, ek tedavilere ihtiyaç olup olmadığını belirler.
• Radyoterapi ve Kemoterapi: Bazı hastalarda cerrahi sonrası nüks riskini azaltmak için ışın tedavisi veya ilaç tedavisi gerekebilir. Bu süreçte hasta, cerrahı tarafından onkoloji uzmanlarıyla koordineli şekilde takip edilir.
• Düzenli Kontroller: Baş ve boyun tümörü geçirmiş hastaların ilk yıllarda çok yakın takibi hayati önemdedir. Muayenehanemizde yapılan periyodik kontrollerle hastanın sağlığı her an güvence altında tutulur.
• Rehabilitasyon: Ses terapisi veya yutma terapisi gibi destekleyici süreçlerle hastanın yaşam kalitesi en üst seviyeye çıkarılır.